เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ “เหงื่อ”

สาระน่ารู้

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ “เหงื่อ” ทำไมเวลาอยู่เฉยๆหรือออกกำลังกายแล้วเหงื่อถึงออกเยอะ  “เหงื่อ” เป็นของเสียชนิดหนึ่งที่ร่างกายขับออกมาในรูปของเหลว และจะขับออกมาทางผิวหนังหรือตามซอกต่างๆของร่างกาย มักมีรสเค็มเพราะมีเกลือเป็นส่วนประกอบ การออกกำลังกายหรือเวลาอากาศร้อนก็มีเหงื่อได้เช่นกัน เหงื่อประกอบด้วยน้ำ 99%ส่วนอีก 1% ได้แก่ โซเดียมคลอไรด์ ยูเรีย น้ำตาล กรดอะมิโนบางชนิด โพแทสเซียม แมกนีเซียม เหล็ก  เหงื่อจะเกิดขึ้นเมื่อร่างกายของเราสัมผัสกับสิ่งกระตุ้นของ”ความร้อน”และ”อารมณ์”ซึ่งทำให้สมองหลั่งสารเคมีชื่อแอซีทิลโคลีน(Acetylcholine)ที่อยู่บริเวณปลายประสาทออกมากระตุ้นต่อมเหงื่อให้ผลิตเหงื่อ

ทำไมมนุษย์ถึงเหงื่อออก  เวลาที่อากาศร้อนหรือกินอาหารรสเผ็ดจะมีเหงื่อออกเสมอนั้นเป็นเพราะร่างกายพยายามปรับอุณหภูมิในร่างกายที่สูงขึ้นให้ลดลง เพื่อรักษาอุณหภูมิให้คงที่ระบบไหลเวียนต่างๆจะทำงานเร็วขึ้น ทำให้มีเหงื่อออกเพื่อระบายความร้อนเหงื่อที่ออกมาก็คือน้ำที่ระบายออกตามรูขุมขน เมื่อเหงื่อออกน้ำที่ออกมาจะชะเอาเกลือออกไปด้วยหากเหงื่อออกมากร่างกายจะสูญเสียเกลือมากจนทำให้เกิดอาการวิงเวียนหน้ามืดเป็นลม

ทำไมเหงื่อจึงออกเวลาตื่นตกใจ เราทุกคนคงเคยมีประสบการณ์นี้เวลาดูภาพยนตร์น่ากลัวหือเรื่องเขย่าขวัญมักจะมีเหงื่อออกที่ฝ่ามือ สาเหตุคือเมื่อรู้สึกตื่นตระหนกตกใจหรือเครียดหัวใจจะเต้นเร็วขึ้นทำให้การสูบฉีดไหลเวียนของเลือดมากขึ้นด้วยส่งผลให้เหงื่อออก แต่ในกรณีนี้เหงื่อมักจะออกบริเวณฝ่ามือฝ่าเท้าและรักแร้ เคยสังเกตไหมว่าความร้อนและเหงื่อมักจะมาคู่กันไม่ว่าจะเป็นยามอากาศร้อนขณะที่เรากำลังใช้แรงงานกล้ามเนื้ออย่างหนักหรือตื่นเต้นหวาดกลัวจนเส้นประสาทถูกกระตุ้นมากๆจนเหงื่อผุดพราว ซึ่งที่จริงแล้วคือทางออกที่ธรรมชาติสร้างขึ้นมาช่วยเพื่อบรรเทาความร้อนและสร้างความเย็นขึ้นมาทดแทนเพื่อเป็นการปรับสมดุลให้ร่างกายของเราและที่เกิดความเย็นได้ ก็เพราะในเหงื่อนั้นประกอบด้วยน้ำเป็นหลักนั่นเองและแร่ธาตุรองลงมาก็คือคอลไรด์และโพแทสเซียม

กลิ่นของเหงื่อ เหงื่อออกเป็นหนึ่งในกลไกตอบโต้ทางธรรมชาติของร่างกายที่หลายคนคงอยากให้เกิดน้อยที่สุด เพราะนอกจากจะทำให้เหนียวเหนอะหนะไม่สบายตัวแล้วกลิ่นที่ตามมาก็ไม่ใช่สิ่งที่น่าอภิรมย์สักเท่าไรแถมเหงื่อของบางคนยังมีกลิ่นแรงเป็นพิเศษเสียด้วย ชนิดที่ทำให้คนรอบตัวที่ไม่คุ้นเคยต้องรีบอุดจมูกแล้วเดินหนีความจริงแล้วเหงื่อของคนเรานั้นไม่มีกลิ่นเลยแต่เมื่อผสมกันเข้ากับแบคทีเรียบนผิวหนังเส้นขนรวมทั้งกรดไขมันจากอาหารที่เรากินเข้าไป จึงทำให้เกิดกลิ่นขึ้นมาได้

ต่อมเหงื่อของเรานั้นมีสองประเภทหากเป็นเหงื่อที่ออกทั่วร่างกายโดยเฉพาะบริเวณหน้าผากฝ่ามือและฝ่าเท้านั้นจะมาจากต่อมที่เรียกว่าEccrineซึ่งเริ่มผลิตเหงื่อตั้งแต่เรายังเป็นเด็กแรกเกิดเลยทีเดียวจึงมักไม่ค่อยจะมีกลิ่นรุนแรงเท่าเหงื่อที่มาจากต่อมApocrineที่อยู่ตรงบริเวณรักแร้และซอกขาใกล้ทวารหนักและอวัยวะเพศ ซึ่งจะเริ่มทำงานเมื่ออย่างเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์และหากส่องดูกันอย่างใกล้ชิดแล้วจะเห็นได้ว่ามีทั้งกรดไขมันและโปรตีนผสมอยู่ ซึ่งทำให้เหงื่อที่ออกมาเป็นสีเหลืองขุ่นเล็กน้อยและมักเห็นเป็นคราบบนเสื้อผ้าได้ง่ายนี่เองจึงเป็นสาเหตุว่าทำไมบรรดาผลิตภัณฑ์ระงับเหงื่อและกลิ่นกายต่างๆจึงได้พุ่งเป้าหมายการกำจัดกลิ่นไปที่บริเวณรักแร้กันเป็นพิเศษ

เหงื่อที่ผิดปกติ บางคนมีเหงื่อออกมากเกินไปจนน่ารำคาญ และทำให้เจ้าตัวเกิดความอับอายอยู่บ่อย ๆ โดยเฉพาะเหงื่อตามฝ่ามือและซอกรักแร้ที่เปียกโชกเป็นวง สาเหตุนั้นทางการแพทย์เองก็ยังไม่อาจระบุได้ชัดเจน แต่อาจมีที่มาดังนี้ และสามารถรักษาได้ด้วยการกินยาหรือการผ่าตัด ความไม่สมดุลของฮอร์โมน เช่น อาการเมโนพอส (Menopause) ในช่วงวัยทอง ต่อมไทรอยด์ทำงานผิดปกติซึ่งทำให้ร่างกายผลิตความร้อนได้สูง ยาที่ใช้บางประเภท อาหาร เช่น กาแฟที่มีกาเฟอีนสูง ระบบประสาททำงานหนักจนเกินไป

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับเหงื่อ คนเรามีต่อมเหงื่อกระจายอยู่ทั่วร่างกายถึงประมาณคนละ 2.6 ล้านต่อม เหงื่อที่ออกตรงฝ่ามือและรักแร้นั้นไม่เหมือนกัน และให้กลิ่นแตกต่างกันด้วย หากสังเกตให้ดี แท้จริงแล้วเรามีเหงื่อออกอยู่ตลอดเวลา หากอากาศร้อนมาก ๆ คนเราอาจเสียเหงื่อได้ได้มาถึงชั่วโมงละ 1 ลิตร เหงื่อมีรสเค็มเนื่องจากมีแร่ธาตุสำคัญคือ โซเดียมและโพแทสเซียม  หากเหงื่อออกมากแล้วไม่รีบดื่มน้ำเข้าไปทดแทน อาจทำให้เป็นลม เกิดปัญหาในระบบไหลเวียนหรือไตวายได้ เครื่องจับเท็จสามารถวัดได้ถึงความเปลี่ยนแปลงของไฟฟ้าสถิตในผิวหนัง และเหงื่อที่ออกเวลาเรากลัวหรือตื่นเต้น